De nationale militie was de vanaf 1811 tot en met 1938 verplichte krijgsdienst.

In Nederland werd de militaire dienstplicht (conscriptie) in 1810 ingevoerd na de inlijving van het Koninkrijk Holland in het Franse Keizerrijk. Iedere man van 20 jaar of ouder moest zich inschrijven.

Door middel van loting werd bepaald wie dienst moest nemen in het Franse leger. Het systeem werd na de verdrijving van de Fransen en de stichting van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in stand gehouden, de zogenaamde nationale militie.

Tot 1898 kon iemand die ingeloot was echter een vervanger (remplaçant) inhuren. Na 1898 werd de persoonlijke dienstplicht van toepassing.