Lucas van Leyden (Leiden, ca. 1494 – aldaar, 8 augustus 1533) was een beroemd Noord-Nederlandse schilder, kopergraveur, maker van houtsneden en glas-in-lood.

Lucas was een vroegrijp talent; hij voerde op 9-jarige leeftijd de burijn. Zijn vroegst bekende werk is Mohammed en de vermoorde monnik uit 1508. Hij trouwde in 1515 met Elisabeth van Boschhuyzen, afkomstig uit een aanzienlijk geslacht in Leiden.

Hij ontmoette in 1521 in Antwerpen zijn tijdgenoot Albrecht Dürer, die hem bewonderde en werk met hem ruilde. Hij bezocht Jan Gossaert in Middelburg en reisde met hem door Vlaanderen. Lucas overleed in 1533 na een langdurig ziekbed aan de tering.

Hij is het meest bekend geworden vanwege zijn grafisch werk. Zijn werk bevat zowel gotische als renaissance-elementen en wordt daarom wel gezien als een overgang tussen die twee perioden, zoals blijkt uit zijn gebruik van perspectief.

Naast gravures maakte hij ook schilderijen. Circa vijftien werken zijn met zekerheid aan hem toe te schrijven.