Een bijnaam is een breed bekende, niet-officiële naam van een persoon.

In sommige plaatsen waar vroeger meerdere mensen bekend waren onder dezelfde voornaam en achternaam was het gebruikelijk onderscheid te maken door gebruik van een bijnaam. Gevolg hiervan is dat in die gemeenschappen sommige mensen meer bekend waren onder hun bijnaam dan onder hun werkelijke naam.

Bijnamen ontstonden vaak door het werk of beroep van de man of vrouw, het straatleven, herkomst, fysieke eigenaardigheden, kwaal, gebrek of afwijking, uitspraken, gedrag en/of kleding.

Oorspronkelijk waren bijnamen persoonsgebonden maar gingen soms ook over op zoon of dochter. In diverse gevallen kreeg de bijnaam ook de status van officiële achternaam.